Đây là chương trình hợp tác theo ký kết giữa hai Chính phủ Việt Nam và Indonesia, mở ra cho ngư dân một hướng làm ăn mới. Tuy nhiên, lần đầu tiên tính chuyện làm ăn với nước ngoài, bà con ngư dân còn nhiều băn khoăn, lo lắng.

Tại buổi tiếp xúc, ông Bambang Tarsanto.S, Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM cho biết, hai Chính phủ Việt Nam và Indonesia đã ký kết bản ghi nhớ về sự hợp tác Biển và Nghề cá vào tháng 10-2010.

Đây là một bước tiến trong quan hệ ngoại giao và hợp tác phát triển giữa hai nước, tạo điều kiện thuận lợi để thắt chặt hơn nữa sự hợp tác trong khai thác, nuôi trồng và đánh bắt hải sản ở các cấp độ quốc gia, tỉnh và doanh nghiệp. Giữa hai nước đã tiến hành 4 vòng đàm phán trong việc phân định vùng đặc quyền kinh tế và đang nỗ lực để sớm hoàn thành việc này.

Trong năm 2011, đã có các đoàn viếng thăm, trao đổi về hợp tác nghề cá giữa tỉnh Kiên Giang và tỉnh Tây Kalimantan của Indonesia. Đối với Bà Rịa – Vũng Tàu, đây là lần đầu tiên bà con ngư dân được tiếp xúc với phía đối tác để tìm hiểu về cơ hội làm ăn mới.

Sáng 13-1, Sở Ngoại vụ và Sở NN&PTNT tổ chức cho bà con ngư dân được tiếp xúc với Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM và đại diện Công ty PT. Bonni Gracia Utama để bàn việc hợp tác đánh bắt hải sản trên vùng đặc quyền kinh tế của Indonesia.

Đây là chương trình hợp tác đánh bắt thực hiện theo ký kết hợp tác giữa hai Chính phủ Việt Nam và Indonesia, mở ra cho ngư dân một hướng làm ăn mới. Tuy nhiên, lần đầu tiên tính chuyện làm ăn với nước ngoài, bà con ngư dân còn nhiều băn khoăn, lo lắng.

Để triển khai chương trình hợp tác này, Chính phủ Indonesia đã cho phép Công ty PT. Bonni Gracia Utama (viết tắt là Công ty PT.Bgu), một doanh nghiệp có nhiều năm kinh nghiệm làm ăn trong lĩnh vực khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản của Indonesia, được trực tiếp đứng ra làm đối tác hợp tác đánh bắt hải sản với ngư dân Việt Nam.

Tại buổi tiếp xúc, giáo sư Johannes, Đại học hàng hải và Nghề cá Indonesia, là người được Công ty PT. Bgu ủy quyền làm đại diện, cho biết Việt Nam và Indonesia có thể hợp tác với nhau trên các lĩnh vực nghề cá từ đánh bắt, nuôi trồng, chế biến đến xuất khẩu.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu hai bên sẽ hợp tác trên lĩnh vực đánh bắt và tiêu thụ sản phẩm. Phía đối tác Indonesia sẽ chịu trách nhiệm thực hiện các thủ tục xin Chính phủ Indonesia cấp phép khai thác cho tàu cá Việt Nam đánh bắt trên vùng biển đặc quyền kinh tế của Indonesia.

Cụ thể, ngư trường mà ngư dân Việt Nam được phép khai thác thuộc khu vực gần đảo Natuna, giới hạn từ vĩ độ 3 trở ra và kinh độ từ 105 đến 111. Từ vị trí này trở vào đảo Natuna là cấm khai thác hoàn toàn. Chi phí cho việc xin giấy phép khai thác là 40.000 USD/giấy phép có hiệu lực trong vòng 12 tháng. Chi phí này do ngư dân Việt Nam chi trả dưới hình thức ứng trước 50%, còn 50% trả sau khi đã nhận được giấy phép khai thác.

Có 4 ngành nghề được phép khai thác gồm: Giã cào chiếc, lưới cảng, lưới bao – ghẹ đèn và lưới câu. Sản lượng đánh bắt được sẽ chia theo tỷ lệ 50-50 giữa ngư dân Việt Nam và Công ty PT. Bgu. Để thuận lợi cho việc đánh bắt và chủ động giao dịch với cơ quan chức năng Indonesia, mỗi tàu cá Việt Nam khai thác trên vùng biển Indonesia phải thuê 3 thuyền viên người Indonesia cùng làm việc trên tàu.

Được gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với lãnh sự Indonesia và đại diện phía đối tác về hướng làm ăn mới, bà con ngư dân có mặt tại buổi làm việc tỏ ra rất phấn khởi. Song, nhiều chủ tàu cá cũng bày tỏ băn khoăn, lo lắng về những vấn đề sẽ phát sinh trong quá trình đánh bắt trên vùng biển của nước bạn.

Ông Nguyễn Trính, Chủ nhiệm HTX đánh bắt hải sản Quyết Thắng (xã Phước Tỉnh, huyện Long Điền) nói: “Chúng tôi là người nước ngoài không hiểu nhiều về luật lệ cũng như những quy định trong ngành nghề khai thác hải sản, an ninh trên biển của Indonesia. Mặc dù có giấy phép của Chính phủ, nhưng trong khi đánh bắt trên biển, liệu chúng tôi có gặp khó khăn gì với Hải quân và Cảnh sát biển của Indonesia không. Nếu trường hợp do chúng tôi không biết những luật lệ của nước bạn mà vi phạm thì có bị giam giữ tàu không?”.

Về vấn đề này, giáo sư Johannes cho biết, sau khi ký kết hợp tác, phía Công ty PT. Bgu sẽ tổ chức tư vấn chuyên môn và cung cấp cho ngư dân bản dự thảo những điều khoản hợp tác, trong đó nêu rõ những luật lệ, cũng như những vấn đề đáng lưu ý cho ngư dân Việt Nam. Tàu cá Việt Nam khi đã được cấp phép hoạt động sẽ treo cờ của Indonesia, nên sẽ không bị Hải quân và Cảnh sát biển bắt.

Tuy nhiên, giáo sư Johannes lưu ý: “Dù đã có giấy phép nhưng tàu cá vẫn có thể bị Hải quân và Cảnh sát biển gọi hỏi. Khi đó các thuyền viên người Indonesia trên tàu sẽ chịu trách nhiệm giao tiếp. Nếu tàu cá vi phạm luật lệ, hoặc gặp rắc rối không tự giải quyết được, thì sẽ được Chính phủ can thiệp”.

Giáo sư Johannes cũng thừa nhận, trước đây đã từng có những tình huống xảy ra do phía các nhà chức trách Indonesia gây khó dễ, nhưng phần lớn rơi vào các trường hợp tàu không có đủ giấy phép hợp pháp, hoặc không có thuyền viên Indonesia trên tàu nên không trình bày được cho lực lượng chức năng rõ.

Về vấn đề bảo hiểm, khi tàu cá Việt Nam tham gia hợp tác đánh bắt với PT. Bgu thì sẽ mua các loại bảo hiểm như: Bảo hiểm thân tàu, bảo hiểm thuyền viên, bảo hiểm y tế... của Indonesia và được chi trả đầy đủ khi gặp nạn. Thế nhưng, nhiều ngư dân vẫn chưa yên tâm vì ở Việt Nam khi tàu cá gặp nạn sẽ được chính quyền địa phương hỗ trợ về công tác tìm kiếm cứu nạn và khắc phục hậu quả.

Còn ở Indonesia thì không biết chính sách của chính phủ thế nào, đặc biệt đối với thuyền viên là người nước khác, liệu có dược chia sẻ khó khăn và hưởng các chính sách của nước sở tại không... Vấn đề tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ hậu cần, giá cả hàng hóa, chi phí phát sinh..., cũng là những dấu hỏi lớn khiến ngư dân chưa thật yên tâm trước khi bắt tay làm ăn với đối tác.

Việc Chính phủ hai nước ký kết hợp tác đánh bắt đã mở ra cho ngư dân cơ hội làm ăn mới, nhất là trong tình hình hiện nay ngư trường khai thác hải sản Việt Nam đang cạn kiệt. Hầu hết bà con ngư dân trong tỉnh đều tỏ ra phấn khởi, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải tỏa. Hy vọng rằng, trong lộ trình hợp tác giữa hai Chính phủ mà đại diện là các cơ quan chức năng và các doanh nghiệp sẽ có những thỏa thuận trên tin thần hợp tác đôi bên cùng có lợi, để chương trình này được phát triển lâu dài và bền vững.

Ông Nguyễn Ngọc Hùng, Giám đốc Sở Ngoại vụ cho biết: Ngoài mục tiêu kinh tế, việc hợp tác đánh bắt với Indonesia cũng nhằm mục đích hạn chế tình trạng ngư dân Việt Nam đánh bắt trái phép trên vùng biển nước này, làm ảnh hưởng đến quan hệ hai nước.

Thời gian tới, Sở Ngoại vụ sẽ thu thập thêm thông tin và phối hợp cùng các sở, ngành có liên quan thành lập đoàn gồm các cơ quan chức năng, chủ doanh nghiệp và đại diện ngư dân sang Indonesia để thăm quan và tìm hiểu thêm về luật lệ, cung cách làm ăn của nước bạn.

Đưa ra khuyến cáo chỉ nên hợp tác đánh bắt với những doanh nghiệp đã được Chính phủ cho phép, ông Trần Văn Cường, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT nói: Sở sẽ giúp bà con ngư dân nắm bắt thêm những kiến thức về phương thức hợp tác, thể chế, quy định của Indonesia trên lĩnh vực khai thác hải sản và hướng dẫn bà con các thủ tục đăng ký chính thức. Bà con chỉ nên ký kết hợp tác với các công ty làm ăn minh bạch, đã được Chính phủ Indonesia và đại sứ quán Việt Nam giới thiệu để tránh xảy ra những rắc rối, gây thiệt hại về tài sản của ngư dân sau này.

Theo ông Nguyễn Thành Công - chủ tàu cá ở xã Phước Tỉnh, huyện Long Điền: Phía đối tác cho biết, chi phí xin phép đánh bắt phía ngư dân Việt Nam phải chịu là 40.000 USD. Nếu tính luôn cả tiền thuê thuyền viên và tiền phí phải nộp hàng tháng thì chi phí cho một năm đánh bắt trên vùng biển Indonesia lên đến gần 100.000 USD, đó là chưa tính những khoản phí tổn phát sinh khác.

Chi phí như vậy là quá cao. Trong khi đó tỷ lệ ăn chia là 50-50, nghĩa là mình chỉ được hưởng 50% thu nhập. Vì vậy, chúng tôi lo ngại không biết sản lượng khai thác bên đó thế nào, liệu có mang lại hiệu quả kinh tế cho ngư dân Việt Nam hay không?

Theo Bà Rịa - Vũng Tàu