Máy thu trực canh là một trong những thiết bị an toàn hàng hải lắp đặt trên tàu cá có chức năng trực canh, tự động tiếp nhận thông tin thời tiết từ các đài phát bờ thuộc hệ thống thông tin hàng hải trên sóng đơn biên (SSB) và thu các chương trình của hệ thống các đài phát thanh Trung ương, địa phương trên cả hai sóng AM/FM. Máy có độ nhạy và chống nhiễu cao, có thể tiếp nhận thông tin trong phạm vi bán kính trên 1.000 km từ đài phát. Máy có thiết kế gọn nhẹ, bền, dễ sử dụng đáp ứng yêu cầu hoạt động trong môi trường biển.

Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đã có 27 tỉnh, thành phố ven biển gửi danh sách chủ tàu cá đề nghị được hỗ trợ máy thu trực canh với tổng số 15.269 máy. Căn cứ vào danh sách đăng ký của các địa phương và số lượng máy thu trực canh dự kiến hỗ trợ, đến nay, đã có 7.000 máy được cấp cho các địa phương để lắp đặt trên tàu cá và bước đầu đã phát huy hiệu quả.

Theo đánh giá của các địa phương, chính sách hỗ trợ trang bị máy thu trực canh là một chủ trương đúng đắn, thiết thực và mang tính nhân đạo cao, góp phần đảm bảo an toàn cho các tàu cá khi hoạt động trên biển. Với việc trang bị máy thu trực canh, ngư dân đã có thể tiếp nhận nhanh, chính xác thông tin dự báo thời tiết biển, đặc biệt là khi thời tiết bất thường, bão, áp thấp nhiệt đối và các đợt gió mùa Đông bắc mạnh để chủ động tổ chức sản xuất, phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Ngoài ra, các tàu cá còn tiếp nhận được các thông tin về ngư trường, thông tin an toàn hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, chủ động trong việc thực hiện phương châm 4 tại chỗ trong phòng tránh, thiên tai, bão lụt. Tại nhiều địa phương, thấy rõ hiệu quả của việc trang bị loại máy này, nhiều ngư dân đã bày tỏ mong muốn được hỗ trợ trang bị cho tàu cá của mình.

Tại Hội nghị, qua kết quả triển khai thí điểm về lắp đặt máy thu trực canh, các đại biểu cũng đã nêu những khó khăn, vướng mắc trong triển khai quyết định tại một số địa phương. Theo Quyết định, đối tượng được hỗ trợ là chủ tàu cá các chủ hộ nghèo. Tuy nhiên, theo chuẩn nghèo tại Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg, ngày 08/7/2005, đến thời điểm triển khai, nhiều chủ tàu cá đã là hộ thoát nghèo, nên không được hỗ trợ trang bị. Hơn nữa, việc xác định đối tượng nghèo mới được hỗ trợ là chưa phù hợp với thực trạng nghề cá. Hiện tại, do hệ thống các trạm bờ đang trong giai đoạn hoàn thiện, nên tại một số khu vực vẫn còn hiện tượng sóng bị nhiễu. Thông tin cung cấp từ đài bờ chủ yếu là thông tin về thời tiết, các loại thông tin khác chưa có cơ chế và nguồn kinh phí xây dựng cũng như tổ chức truyền phát tin trên các đài thuộc Hệ thông thông tin Hàng hải. Thủ tục miễn thuế nhập khẩu của nhà thầu triển được khai chậm đã ảnh hưởng đến tiến độ cung cấp thiết bị.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Vũ Văn Tám đã chỉ đạo : 1/ Tiếp tục triển khai xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý tàu cá trên biển đáp ứng 3 yêu cầu cơ bản là đảm bảo chức năng trực canh, tự động tiếp nhận thông tin thời tiết từ các đài phát bờ thuộc hệ thống thông tin hàng hải trên sóng đơn biên SSB; Xác định vị trí tàu hoạt động trên biển và hệ thống phải đảm bảo kết nối thông tin hai chiều từ bờ ra tàu và từ tàu vào bờ một cách thông suốt; 2/ Tổng cục Thủy sản khẩn trương báo cáo và trình Chính phủ tiếp tục có chính sách hỗ trợ máy thu trực canh cho ngư dân trong thời gian tới. Phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành có liên quan trong quá trình xây dựng chính sách; 3/ Tổng cục Thủy sản chỉ đạo các nhà thầu cung cấp thiết bị liên quan đến nâng cấp đài bờ khẩn trương hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin. Các địa phương cần khẩn trương rà soát, đánh giá hiệu quả của việc trang bị, đề xuất với Tổng cục Thủy sản và các nhà thầu cung cấp thiết bị để hoàn thiện kỹ thuật theo yêu cầu thực tiễn; và 4/ Bên cạnh việc cải tiến kỹ thuật cho phù hợp với yêu cầu của ngư dân, các nhà cung cấp thiết bị cần bố trí các trung tâm dịch vụ chăm sóc khách hàng, sửa chữa, bảo hành và phối hợp với các địa phương mở các lớp tập huấn sử dụng nhằm nâng cao hiệu quả của thiết bị.

Với kết quả bước đầu trong triển khai thí điểm lắp đặt máy thu trực canh Thứ trưởng đề nghị Tổng cục Thủy sản và các cơ quan liên quan cần tiếp tục nghiên cứu, tham mưu cho Bộ Nông nghiệp và PTNT đề xuất các chính sách thiết thực, hiệu quả cho ngư dân nhằm góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản trong giai đoạn tới./.

Văn Ninh